İrlanda'da Bank Holiday 2026 Takvimi

Yazan: Önder Puebla Karayiğit

İrlanda’da bank holiday olarak bilinen resmi tatiller toplum yaşamımızın önemli bir parçası. İnsanlar bu günlerde tatil planları yapıyor, hava durumunu konuşuyor ve genelde yoğun trafikten yakınıyor. Peki bu tatillerin kökeni nedir, kim tarafından belirlenir ve çalışanlar bu günlerde hangi haklara sahip?

İrlanda’da bank holiday’ler uzun hafta sonları ve dinlenme fırsatlarıyla halk arasında oldukça seviliyor. Ancak bu günlerin tarihsel kökeni Orta Çağ’a kadar uzanıyor ve bugünkü sistem 19. Yüzyılda çıkarılan bir yasa ile şekillenmeye başlıyor.

İrlanda’da Bank Holiday’ler Doğa Yürüyüşleri için bir fırsat olarak görülüyor

İçindekiler

Tatil Geleneği Orta Çağ’a Kadar Uzanan Bir Tarihe Sahip

Coleman A. Dennehy, UCD ( University College Dublin ) bünyesindeki Beşeri Bilimler Enstitüsü’nden bir tarihçi olarak tatil günlerinin oldukça eski bir geçmişe sahip olduğunu belirtiyor.

Dennehy’ye göre, Orta Çağ döneminde farklı bölgelerde birçok festival ve dinlenme günü bulunuyordu. Bu günler çoğunlukla:

• hasat dönemleri

• dini törenler

• yerel gelenekler

• azizlerin anıldığı günler gibi etkinliklerle bağlantılıydı.

Ancak 19. Yüzyılda toplumun hızla şehirleşmesi ve insanların tarımdan sanayiye yönelmesiyle bu tatillerin büyük kısmı ortadan kalktı. Örneğin, İngiltere Merkez Bankası’nın bir dönem yaklaşık 40 gün kapalı olduğu tatiller, 1860’lara gelindiğinde büyük ölçüde azaltıldı.

İrlanda’da Bank Holiday kavramıyla ilgilli daha fazla bilgi edinmek için bu linkteki yazımıza da göz atabilirsiniz

“Bank Holiday” İsmi Nasıl Ortaya Çıktı?

Bugün kullanılan “bank holiday” teriminin kökeni 1871 yılına dayanıyor.

O dönemde İrlanda hâlâ Britanya yönetimi altındayken çıkarılan Bank Holidays Act (1871)ile dört resmi tatil günü belirlendi:

• 26 Aralık

• Paskalya Pazartesi

• Whit Monday

• Ağustos ayının ilk Pazartesi günü

Yasanın büyük kısmı aslında tatilden çok finansal işlemlerle ilgiliydi. Borçların ödenmesi ve senetlerin düzenlenmesi gibi konulara yer veriliyordu. Bu nedenle bankaların kapalı olduğu bu günler zamanla “bank holiday” olarak anılmaya başladı.

Tasarıyı parlamentoya sunan isim ise İngiliz siyasetçi John Lubbock’ti.

St Patrick’s Day Nasıl Resmi Tatil Oldu?

İrlanda’nın en önemli ulusal günü olan St. Patrick’s Day başlangıçta resmi tatil değildi.

1903 yılında çıkarılan Bank Holiday (Ireland) Act ile 17 Mart resmi tatil ilan edildi. Bu yasa Westminster Parlamentosu tarafından kabul edildi ve dönemin İrlanda milliyetçisi siyasetçilerinin desteğiyle yürürlüğe girdi.

Bu siyasetçiler arasında:

• John Redmond

• William O’Brien

• John Dillon gibi isimler yer alıyordu.

İrlanda Bağımsız Olduktan Sonra Tatil Yasaları

1922’de İrlanda bağımsızlığını kazandıktan sonra tatillerle ilgili yasal düzenlemeler yeniden yapıldı.

1924 yılında çıkarılan Public Holidays Act, önceki Britanya yasalarını teknik olarak yürürlükten kaldırmak amacıyla kabul edildi.

Dönemin hükümet başkan yardımcısı Kevin O’Higgins bu düzenlemeyi “çok önemli olmayan bir yasa” olarak tanımlamıştı.

Ancak aynı dönemde işçi hakları konusunda önemli bir tartışma yaşandı. İşçi Partisi lideri Thomas Johnson, tatil günlerinin çalışanların ücret kaybına yol açmaması gerektiğini savundu. Ancak bu öneri dönemin parlamenterleri tarafından büyük ölçüde görmezden gelindi.

Çalışanların Tatil Hakları Nasıl Belirlendi?

1939 yılında çıkarılan Holidays (Employees) Act, çalışanların ücretli izin haklarını düzenledi. Bu düzenleme ile İrlanda’da Bank Holiday kavramı çalışanlar için daha değerli bir anlam ifadeye etmeye başladı.

Bu yasa ile şu günler resmi tatil olarak kabul edildi:

• Noel Günü

• St Stephen’s Day

• St Patrick’s Day

• Easter Monday

• Whit Monday

• Ağustos’un ilk Pazartesi günü

Daha sonraki yıllarda takvime yeni tatiller eklendi:

• 1974: Yeni Yıl Günü

• 1977: Ekim tatili

• 1993: Mayıs tatili

• 2022: Şubat tatili

İrlanda’daki En Yeni Tatil: St Brigid’s Day

İrlanda’da Bank Holiday olarak bilinen günlere yakın bir zaman önce yeni bir gün daha eklendi.İrlanda’da en son eklenen resmi tatil St Brigid’s Day oldu. 1 Şubat’ta kutlanan bu gün aynı zamanda Kelt geleneğindeki Imbolc festivali ile bağlantılı.

Bu tatil:

• Covid-19 pandemisinde çalışanların ve gönüllülerin çabalarını anmak

• salgında hayatını kaybedenleri hatırlamak amacıyla yürürlüğe kondu.

İrlanda tarihinde ayrıca bazı tek seferlik resmi tatiller de ilan edildi. Bunlar arasında 31 Aralık 1999’daki milenyum kutlaması ve 11 Eylül saldırıları sonrası 14 Eylül 2001’de ilan edilen ulusal yas günü bulunuyor.

İrlanda’da Yeni Bir Resmi Tatili Kim Belirliyor?

İrlanda bağımsız olmadan önce yeni tatillerin ilan edilmesi Britanya monarşisinin yetkisindeydi. Ancak 1922 Anayasası’ndan sonra bu yetki hükümete geçti. Günümüzde yeni bir resmi tatilin ilan edilmesi iktidardaki hükümetin kararına bağlı.

İrlanda’da Tatil Sayısı Avrupa Ortalamasının Altında

İrlanda’da şu anda yılda 10 resmi tatil bulunuyor. Bu sayı Avrupa Birliği ortalaması olan 12 günün altında.

Ayrıca:

• İrlanda’da ortalama haftalık çalışma süresi: 39 saat

• AB ortalaması: 37.8 saat

Brenda Daly, Dublin City University bünyesinde görev yapan bir hukuk profesörü olarak İrlanda’da daha fazla resmi tatil olması gerektiğini savunuyor. Daly’ye göre çalışanların refahı açısından tatil sayısının artırılması önemli faydalar sağlayabilir. İrlanda’da bank holiday sayısının artıp artmayacağı aktif tartışma maddelerinde biri olmaya devam edecek.

İrlanda’da Bank Holiday’lerde yapılan bir diğer aktivite ise yat gezintisi yapmak

Resmi Tatillerde Çalışanların Hakları

Resmi tatillerde çalışanların hakları Organisation of Working Time Act 1997 kapsamında düzenleniyor.

Çalışanlar genellikle şu haklardan birine sahip:

• Ücretli izin günü

• Yıllık izne ek bir gün

• Ek bir günlük ücret

• Tatilden sonraki bir ay içinde izin

Part-time çalışanların bu haklardan yararlanabilmesi için resmi tatilden önceki beş hafta içinde en az 40 saat çalışmış olmaları gerekiyor.