İrlanda Cumhuriyeti, dün devlet tarihinin en büyük uluslararası diplomatik buluşmasına ev sahipliği yaptı. Avrupa Birliği Dönem Başkanlığı’nı yürüten İrlanda’nın başkenti Dublin, 9. Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi kapsamında yaklaşık 50 ülkenin devlet ve hükümet başkanını ağırladı. Dublin Kongre Merkezi’nde “Güçlü, Güvenli ve Bağlantılı Avrupa” temasıyla düzenlenen zirve, İrlanda ulusal basını ve dünya medyasında geniş yankı uyandırdı.
Zirvenin Ana Gündemi: Ukrayna ve Hibrit Tehditler
İrlanda Başbakanı Micheál Martin’in ev sahipliğinde gerçekleşen oturumların merkezinde Rusya-Ukrayna savaşı ve Avrupa’nın güvenlik mimarisi yer aldı. Açılış konuşmasında Rusya’nın “savaştan yorulmuş bir Avrupa” görmek istediğini vurgulayan Martin, “Avrupa güvenlik ortamımız Rusya’nın acımasız savaşıyla kökten yeniden şekillendi” ifadelerini kullandı.
Zirveye katılan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, gelecekteki barış görüşmelerinde Avrupa’nın mutlaka masada yer alması gerektiğini belirtti. ABD arabuluculuğundaki görüşmelere değinen Zelenskiy, “Dün Ruslar, bu savaşın dehşetini azaltabilecek adımları tartışmak için yetkileri olmadığını söylediler” diyerek Moskova’yı eleştirdi. İrlanda ile insansız hava aracı üretimi konusunda iş birliğine hazır olduklarını açıklayan Zelenskiy, cephe hattındaki askeri uydu interneti konusunda yeniden kriz yaşadıklarını da duyurdu. Zelenskiy, “Tek kötü haber, Starshield ile yine sorunlar yaşıyor olmamız. Geçici olarak işgal altında bulunan bölgelerde Starshield üzerinde yine hız kısıtlamaları tespit ettik” açıklamasında bulundu.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa da Ukrayna’ya desteğin kesintisiz süreceği mesajını verdi. Costa, “Avrupa’da etki alanları dönemi çoktan sona erdi. Avrupa’nın güvenliği, masada Avrupa’nın sesi olmadan tartışılamaz” diyerek önceliklerinin sırasıyla ateşkes, Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği ve kalıcı barış zemini olduğunu açıkladı.
Gece Yarısı Askeri Üste Gizli Brifing ve “Tek Ses” Tartışması
Zirvenin en kritik diplomatik trafiği ise kameralardan uzakta yaşandı. Moskova’da Vladimir Putin ile görüşen ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, gece geç saatlerde doğrudan Dublin’deki Baldonnel Casement Askeri Havaalanı’na inerek İrlanda hükümetinin kolaylaştırıcılığında Zelenskiy’ye brifing verdi. Görüşme sonrası konuşan Kushner, “Avrupalıların da müzakerelere dahil edilmesini savunduk, Avrupalıları masada görmemiz gerekiyor” dedi. Zelenskiy ise bu temasların ardından savaşın başından bu yana en büyük esir takası ve Avrupa’nın sürece eşit katılımı için hazırlık yaptıklarını duyurdu.
Öte yandan İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın Zelenskiy ile birlikte “Ukrayna Dostları” özel oturumuna eş başkanlık ettiği zirvede, kapalı kapılar ardında Avrupa’nın müzakere masasında tek bir özel temsilciyle yer alıp almaması da tartışıldı. Zirveden tek bir isim çıkmazken, Avrupa Komisyonu kaynaklarının İrlanda basınına yansıyan değerlendirmesinde, “Birbirini kovalayan ve çakışan girişimlerle dağınık bir şekilde ilerlemek bize yardımcı olmayacaktır. Avrupa’nın Ukrayna meselesinde tek sesle konuşması gerekiyor. Bu ihtiyaç artık ertelenemez” uyarısı öne çıktı.
Transatlantik Dayanışma ve İkili Temaslar
Zirvenin dikkat çeken konuklarından biri Kanada Başbakanı Mark Carney oldu. ABD’nin ticaret tarifeleri ve küresel belirsizlikler karşısında Avrupa ile ilişkileri derinleştirme hedefiyle Dublin’e gelen Carney’nin katılımı, RTÉ yorumcuları tarafından “Avrupa ile Kanada arasındaki stratejik ittifakın güçlendirilmesi” olarak değerlendirildi. Zirvenin fikir babası olan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise kırmızı halıda basının en yoğun ilgi gösterdiği liderler arasında yer aldı.
Öte yandan, AST formatının sunduğu gayriresmî diplomasi zemini sayesinde liderler arasında kritik ikili görüşmeler de gerçekleşti. Bölgesel gerilimlerin azaltılması amacıyla Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın barış sürecini görüşmek üzere temaslarda bulunması zirvenin öne çıkan diplomatik gelişmelerinden biri oldu. Antalya’daki COP31 İklim Zirvesi nedeniyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılamadığı toplantıda, Türkiye üst düzeyde temsil edildi.
Dublin’de Olağanüstü Güvenlik ve Sokak Protestoları
İrlanda polis teşkilatı, Kuzey İrlanda, Letonya ve Portekiz güvenlik güçlerinin desteğiyle yaklaşık 5 bin polisin görev aldığı dev bir güvenlik operasyonu yürüttü. İrlanda hükümeti, toplantılarda kıta için hayati önem taşıyan deniz altı iletişim kablolarına yönelik sabotaj riskini gündeme getirirken; zirveyle aynı gün İtalya’da 3.700’den fazla okula ve son günlerde İrlanda’daki okullar ile medya kuruluşlarına yapılan asılsız bomba ihbarları güvenlik endişelerini artırdı.
Sıkı önlemlere rağmen Dublin sokakları savaş karşıtı ve Filistin yanlısı gösterilere sahne oldu. Yaklaşık 1.000 kişilik bir grup liderlerin akşam yemeği yediği Ulusal Galeri’ye yürürken iki kişi gözaltına alındı. Sol görüşlü People Before Profit grubunun Kongre Merkezi binasının dış cephesine Gazze konulu bir video yansıtması ise geceye damga vurdu.
Zirvenin kapanışında kameraların karşısına geçen Başbakan Micheál Martin, toplantıdan çıkan dört temel sonucu Ukrayna’ya sarsılmaz destek, hibrit saldırılara karşı ortak savunma, teknolojik yeniliklerle rekabet gücünün artırılması ve vatandaşlar için temiz, uygun fiyatlı enerji sağlanması olarak özetledi.
Dublin’deki diplomasi trafiği bugün de devam ediyor. AB liderleri, yapay zekâ teknolojileri ve Ukrayna’nın 2027 yılı finansman ihtiyaçlarını ele almak üzere gayriresmî bir zirvede yeniden bir araya geliyor.
İrlanda’da yaşanan diğer gelişmelerden ve güncel analizlerden haberdar olmak için bağlantıya tıklayabilirsiniz.
Bir yanıt yazın