İrlanda Merkezi İstatistik Ofisi tarafından açıklanan son Tüketici Fiyat Endeksi verilerine göre, artan enerji maliyetleri Ekim ayı itibarıyla yıllık enflasyonu yüzde 4,3 seviyesine çıkardı. Eylül ayında yüzde 4,1 olarak kaydedilen enflasyon, bu artışla birlikte yüzde 4,6’nın görüldüğü Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Yakıt ve Enerjide Rekor Artışlar
Açıklanan verilere göre, son bir yıllık dönemde konut ısıtma yağı fiyatlarında yüzde 74,4 gibi çarpıcı bir artış yaşandı. Akaryakıt grubunda motorin fiyatları yüzde 27,9 yükselirken, benzin fiyatlarındaki artış yüzde 16 oldu. Elektrik faturaları yüzde 6,7, doğal gaz fiyatları ise yüzde 6,3 oranında arttı. Ulaşım ve lojistik kalemlerinde de benzer bir tablo öne çıktı; uçak bileti fiyatları yüzde 16, posta ve kurye hizmetleri ise yüzde 12 zamlandı.
İrlanda hükümeti, geçtiğimiz ay açıkladığı bütçede artan enerji maliyetlerinin etkisini hafifletmek amacıyla benzin, motorin ve ısınma yakıtındaki vergi indirimlerini uzatmış, karbon vergisi artışlarını askıya almış ve sosyal yardım desteklerini artırmıştı.
Kira ve Konut Kredisi Maliyetleri Tırmanışta
CSO’nun paylaştığı ayrı veriler, barınma maliyetlerindeki keskin yükselişi de gözler önüne serdi. Son beş yılda yüzde 98,3 oranında artan konut kredisi faiz maliyetleri, yıllık bazda yüzde 10,8 yükselerek Ekim 2008’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Benzer bir tablo kira piyasasında da yaşanırken, son beş yılda yüzde 36, son bir yılda ise yüzde 7 artan kira bedelleri, endeksin tutulmaya başlandığı Kasım 1996’dan bu yana tarihi zirvesini gördü ve Temmuz 2021’den beri her ay kesintisiz yükseldi. Bu süreçte yerel yönetim kiraları yıllık yüzde 12,7, özel sektör kiraları ise yüzde 5,5 oranında arttı. Öte yandan tamirat malzeme ve hizmetlerini kapsayan ev bakım ve onarım giderleri de yıllık yüzde 2,1, beş yıllık periyotta ise yüzde 19,3 artış gösterdi.
Gıda Fiyatlarında Karışık Seyir
Gıda fiyatları genel ortalamada son bir yılda yüzde 0,8 oranında sınırlı bir artış kaydetti. Ancak ekonomistler, gübre maliyetlerindeki yükselişin çiftçilik giderlerini artırması nedeniyle yılın geri kalanında market fiyatlarının daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Verilere göre antrikotun kilogramı 15 sent, 2,5 kilogramlık patates 12 sent ve 800 gramlık dilimlenmiş beyaz ekmek 1 sent zamlandı. Buna karşılık süt ürünlerinde düşüş görüldü; tereyağı 57 sent, İrlanda çedar peynirinin kilogramı 28 sent ve 2 litrelik tam yağlı süt 4 sent ucuzladı.
Uzmanlardan Jeopolitik Risk Uyarısı
Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü Araştırma Görevlisi Muireann Lynch, RTÉ’nin Drivetime programında yaptığı değerlendirmede, ısınma yakıtındaki yaklaşık yüzde 75’lik artışı “sarsıcı ve eşi benzeri görülmemiş” olarak nitelendirdi. Lynch, Ekim 2026’ya kadar uzanan bir yıllık süreçteki bu sıçramanın temelinde İran’daki savaşın yattığını vurguladı.
Gelecek yıla dair öngörülerini paylaşan Lynch, “Gelecek yıl bu zamanlar aynı oranda bir artış görmeye devam edeceğimizi kesinlikle öngörmüyorum, hatta bir miktar düşüş bile görebiliriz; ancak bu durum tamamen kontrolümüz dışındaki jeopolitik faktörlere bağlı” ifadelerini kullandı. Fiyatların gerilemesi için İran’daki çatışmanın sona ermesinin zorunlu bir ön koşul olduğunu belirten Lynch, özel tüketim vergisi, karbon vergisi ve KDV indirimleri olmasaydı pompa fiyatlarının çok daha yüksek seviyelere çıkacağını sözlerine ekledi.
İrlanda’da yaşanan diğer gelişmelerden ve güncel analizlerden haberdar olmak için bağlantıya tıklayabilirsiniz.
Bir yanıt yazın